Hikâye
Bir adam sıcak hava balonuyla yolculuk ederken kaybolduğunu fark eder. Aşağıda yürüyen birini görür ve seslenir:
“Affedersiniz, nerede olduğumu söyleyebilir misiniz?”
Yerdeki adam kısa bir süre düşünür ve cevap verir:
“Evet. Bir sıcak hava balonundasınız ve yerden yaklaşık otuz metre yüksektesiniz.”
Baloncu seslenir:
“Siz matematikçi olmalısınız!”
“Doğru. Nereden bildiniz?”
Baloncu cevap verir:
“Verdiğiniz bilgi tam, mantıksal olarak kusursuz ve benim problemim açısından tamamen yararsız.”
Fıkra neden işe yarıyor?
Espri, biçimsel doğruluk ile pratik yararlılık arasındaki ayrımdan doğar. Bir ifade doğru olabilir ama yine de asıl soruyu ıskalayabilir.
Matematikte, bilgisayar biliminde, istatistikte ve bilimde bu yararlı bir öz-eleştiri biçimidir: kesinlik tek başına yeterli değildir. İyi bir yanıt problemi anlamalı, bağlamı dikkate almalı ve soruyu soran kişiye gerçekten yardımcı olmalıdır.
Küçük epistemik ders: “Doğru” olmak otomatik olarak “yararlı” olmak demek değildir.